Anahtar Teslim Dekorasyon


Maltepe Mahallesi
General Ali Rıza Gürcan Cad.
Eski Çırpıcı Yolu Sokak
Merter Meridyen İş Merkezi
Kat:2 No:229
Zeytinburnu/İstanbul Tel: +90 (212) 481 21 47Tel: +90 (212) 481 21 48Tel: +90 (212) 481 10 22Tel: +90 (212) 655 86 53Fax: +90 (212) 651 33 62 bilgi@fulltadilat.com

Sistem Olarak Çatı

cafe tadilatinda nelere dikkat edilmeli
Şubat 17, 2017

Sistem Olarak Çatı

Binaların üstünü tüm atmosferik etmenlere karşı korumak amacıyla örten çatıların ana görevi, koruma ve bu koruma işlevini sağlayan sistemleri taşımaktır.

Bir çatıda örtü sistemi, üzerine oturtulabileceği bir taşıyıcı sistem sayesinde oluşturulabilir. Belirli bir açıklığı örten bir taşıyıcı sistem (konstrüksiyon) olmaksızın örtü sisteminin oturtulması söz konusu olmadığından, çatıları incelenmesi bu iki alt sistemin ele alınarak özelliklerinin belirlenmesi yoluyla sağlanabilir.

Örtü sistemi, kullanılan değişik örtü malzemelerine ve bunların özelliklerine göre değişik çözüm şekilleri ve detaylar içerir. Örtü malzemesinin büyüklüğü hem eğimi, hem de örtü sisteminin yüklerinin taşıyıcı sisteme aktarılmasını etkiler. Bu açıdan, değişik örtü malzemelerine bağlı olarak örtü konstrüksiyonu da değişecektir. Büyük boyutlu örtü malzemeleri az sayıda ek yeri gerektirdiğinden, bu tür malzeme ile (örneğin çimento esaslı donatılı levha, alüminyum trapezoidal levha vb. ) %10 ‘a kadar inebilen eğimlerde örtü yapılabilir. Ancak, böyle bir örtünün altında her noktada düşey yük verilebilecek bir taşıyıcı döşeme varsa çözüm, örtü eğiminden daha dik bir eğimde (%30-35) oluşturulabilecek makas sistemi ile düşey yüklerin mesnetlere iletilmesi yoluyla [ç2] elde edilebilecektir.

Çatılarla İlgili Temel Kavramlar

Çatı konusunun açıklanmasında karşılaşılan önemli bir sorun, çatılar ve çatılara ilişkin tüm sistem ile alt sistemlerin açıklanabilmesi için çatılara ilişkin temel kavramların önceden verilmesi gereğidir. Ancak, herhangi bir şey açıklanmadan çatıya ilişkin kavramlardan söz edilmesi bir paradoks olarak nitelenebilir. Aksine, böyle yapılmayıp da her konu içinde ilgili kavramlar açıklandığı takdirde; bu kez de, çatılardan söz etmek, kavramlar açıklanmadığı için yeterli olmamakta; bu durum ise, bir anlamda kargaşaya neden olabilmektedir. Bu iki yönlü karmaşayı gidermek amacıyla çatılara ait bilgi edinmenin başlangıcı olan bu bölümde çatılarla ilgili temel kavramların ayrıntıya girilmeksizin açıklanması uygun bulunmuştur. Nitekim, burada açıklanacak olan temel kavramlar bloğumuzda yeri geldikçe yeterli ayrıntı düzeyinde sizinle paylaşılacaktır.

Kaplama Altı Tahtası

Eğimli çatılarda, çatı kaplamasının altında yer alan ve kaplamanın oturtulduğu tahtadır. Bu tahta kaplama, kendisine dik doğrultudaki  mertekler üzerine oturtulur., kalınlığı 2,0-2,5 cm , genişliği de yaklaşık 20 cm ‘dir. Çatı kaplama tahtaları 50 cm eksen aralıklı olarak tespit edilmiş ve eğilmeye çalışan mertekler üzerine tespit edilirler.

Mertek

Eğimli çatılarda kaplama altı tahtasının üzerine oturduğu ve yaklaşık 50 cm eksen aralıklı olarak aşıklara oturan örtü konstrüksiyonuna ait çatı elemanıdır. Mertekler, amprik kabullere göre 2,75 -3,00 m açıklıkta mesnetlendirilerek eğilmeye çalışırlar ve kesitleri 5710- 6/12 cm ‘dir.

Aşık

Merteklerin üzerine oturtulduğu çatı kontrüksiyon elemanıdır. Aşıklar, merteklerin yüklerini eğilmeye çalışarak oturtma çatılarda dikmelere, asma çatılarda babalara iletirler. Ampirik kabullere göre aşıkların kesiti 10/10 -12/14-12/16 cm ‘dir ve 3,75-4,00 m’de bir dikme ya da babaya oturtulur.

Baba

Asma makaslarda üzerine oturan aşığın yükünü yanlamalarla gergiye ileten, gerginin asıldığı ve çekmeye çalışan makas elemanıdır. Babanın kesiti kare ya da kareye yakın dikdörtgen olabilir.

Yanlama (Makas Kirişi)

Bir çatı makasında babanın yüklerini yanlardaki mesnetlere ileten iki eğik basınç çubuğundan her birisidir. Yanlama, basınca çalıştığı için, kare ya da kareye yakın kesitte olmalıdır. 10/10- 12/12-12/16 cm gibi kesitlerde olabilen yanlamalar, çift ya da tek olarak tasarlanabilir.

Gergi

Asma makaslarda yanlamalardan gelen basınç kuvvetlerinin etkisiyle çekmeye çalışan ve makasın açılmasını önleyen makas konstrüksiyon elemanıdır. Makasın sistemine göre gergi tek ya da çift olabilir.

Diyagonal

Üç babalı asma bir makasta ortadaki baba ile diğer iki baba arasında eğik olarak bulunan makas elemanıdır. Böyle bir makasta diyagonal basınca çalışır ve kesiti yanlama ile aynıdır.

Kuşaklama

Aşıklara dik doğrultuda ve bir dikmenin iki yanında bulunarak merteklere kadar uzanan stabilite elemanıdır. Kuşaklama, dikme ve aşık birbirlerine küçük boyutlu geçmelerle geçilir. Kalkan duvar tarafında tek taraflı yapılan kuşaklamanın kesiti 4/2-4/5 cm ‘dir.

Göğüsleme

Aşık ve dikme (baba) düzleminin yanal hareket yapmasını engelleyen stabilite elemanıdır. Aşık ve dikme arasına 45 derecelik açıyla tespit edilen göğüsleme, kalkan duvar tarafında tek taraflı yapılır ve alt tarafı dikmenin altı ile aynı yastığa oturtulur; aşık ile olan açısı da 45 dereceden büyük olur.

Mahya

Beşik örtüsü ve kırma (mansard) çatılarda eğik çatı yüzeylerinin yatay bir doğru boyunca kesiştiği ara kesittir.

Mahya Aşığı

Mahyada merteklerin üzerine oturtulduğu konstrüksiyon elemanıdır.

Konstrüktif Aşık

Mahyanın en çok 75 cm paralelinde yer alan bir aşık olması durumunda, merteklerde konsol çalışabileceğinden, yalnızca mertekleri birbirine bağlamak amacıyla merteklerin altlarına yerleştirilen ve bir dikmeye gerek göstermeyen mahyadır.

Ara Aşık

Mahya ve damlalık aşığı arasında kalan diğer aşıklardır.

Damlalık Aşığı

Binanın  dış duvarı hizasındaki en alt kottaki aşıktır.

Eğik Mahya

Kırma ve mansard çatılarda çatı yüzeylerinin 45 derecelik açılarla kesiştiği ara kesitlere yerleştirilen ve merteklerin üst yüzeyleri ile aynı düzeyde bulunan iri bir öertek konumundaki konstrüksiyon elemanıdır. Eğik mahyanın üzerine kiremit örtülü çatılarda mahya kiremiti kaplanır.

Eğik Dere

Kırma çatılarda çatı yüzeylerinin 45 derecelik açılarla kesiştiği ancak, sırt değil, dere oluşturduğu ara kesitlere yerleşltirilen ve merteklerin üst yüzleri ile aynı düzeyde bulunan iri bir mertek konumundaki konstrüksiyon elemanıdır. Eğik dereden suyun akması için, çinko ve benzeri malzeme ile üzeri kaplanır.

Kalkan Duvarı

Tek yüzeyli ve beşik örtüsü çatılarda mahyaya dik doğrultuda çatının iki yanında bulunan, genelde tek yüzeyli çatılar için dik üçgen; beşik örtüsü çatılar için ise ikizkenar üçgen şeklindeki duvardır.

Saçak

Çatılarda, çatı yüzeyinin binanın dışına taşan bölümüdür. Saçak eğimli olabileceği gibi, altı yatay da olabilir. Normal saçak genişliği 75-100 cm 'dir; daha geniş saçaklar payanda ile desteklenir.

Kasnak

Ahşap çatılarda bacakarın etrafında mertekler ve onlara dik kısa mertekler ile kaplama altı tahtalarının oturtulması için yapılan çerçevedir. Bacanın çatıyı deldiği yerde baca etrafına kasnak yapılır.

Eğim Betonu

Düz damlarda yağış sularının su giderlerine akabilmesi için taşıyı döşeme üzerine % 0,5-1,0 eğimle dökülen ve minimum kalınlığı 2,5 cm ve çimento dozajı 400-450 kg/metreküp olan çimento şaptır.

Buhar Kesici

Genelde polimer ya da bitümlü malzemeden üretilen su ve buharı geçirmeyen mambran makzemedir. Teras çatılarda iç mekandan gelen su buharının açık gözenekli ısı tutucuya ulaşmadını ve ısı tutucunun ıslanmadını engeller.

Buhar Dengeci

Teras çatılarda taşıyıcı döşeme altından gelen su buharının ısı tutucuya ulaşarak onu ıslatmasını engellemek üzere buhar kesici altında onunla birlikte kullanılan ve buharın buhar kesiciye her noktada eşit basınçla ulaşması için düzenli delikleri bulunan mambran örtüdür.

Isı Tutucu

Herhangi bir mekandaki ısı enerjisinin bu mekanın dışına akışını azaltmak amacıyla kullanılan ve içinde hareketsiz hava bulunduran organik ya da inorganik makzemedir. Teras çatılarda çatı üzerinde gezilebilme söz konusu olduğundan, basınç dayanımı yüksek ısı tutucular kullanılır.

Su Yalıtım Mambranı

Çatı, temel ve zemine temas eden dış duvarlarda suyun yapı elemanına girmesini önlemek amacıyle polimer-kopolimer ve bitümlü makzemelerden üretilen su geçirinsiz yalıtım malzemesidir.

Koruma Betonu

Darbe, radyasyon, mekanik aşınma gibi etmenlere karşı korunması gereken ısı tutucu, su yalıtım mambranı vb. Malzemeleri korumak üzere 400-450 kg/ metreküp çimento dozajlı 2,5/4,0 cm kalınlıkta çimento şaptır.

Tespit Harcı

Rijit kaplama malzemelerini duvar ve döşeme gibi rijit bir zemine tespit etmek amacıyla 400-450 kg/metreküp çimento dozajıyla yapılan 2,5-3,0 cm kalınlıktaki harçtır.

Çatı Döşeme Kaplaması

Üzerinde gezilebilir teras çatılarda en üstteki dış etkilere açık kaplamadır. Bu kaplamaların çimento harcıyla tespit edilenleri olduğu gibi, plastik takızlar üzerine oturtularak eğilmeye çalıştırılan türleri de vardır.

Teras Çatı

Teras çatılarda su yalıtım katmanının ısı tutucunun altında olduğu sıcak çatı türüdür. Teras çatıda ısı tutucunun üstündedir. Teras çatının oluşturulabilmesi için kapalı gözenekli ve suda ıslanmayan ekstrüde polistren malzemenin ortaya çıkması gerekmiştir.

Soğuk Çatı

Eğimli ya da az eğimli bir çatıda örtü konstrüksiyonu ile taşıyıcı konstrüksiyon arasında havalandırmayı sağlayan bir hava yastığının bulunduğu iki katmanlı bir çatı türüdür. Bu çatıda alttan gelen su buharı söşeme ısı tutucuyu geçerek hava yastığı yoluyla dışarı atılır. Ve buhar kesici gerekmez.

Sıcak Çatı

Çatıyı oluşturan tüm katmanların belirli bir sıra ile sıralandıkları bu tür çatıda, taşıyıcı, koruyucu katmanlar, arasında bir hava yastığı olmaksızın tek bir kabuk halinde oluşturulur.

Hava Yastığı

Özellikle soğuk çatılarda taşıyıcı konstrüksiyon ile örtü konstrüksiyonu arasında bulunan ve alttan gelen su buharının dışarı atılmasına olanak veren katmandır.

Bırakma Kirişi

Soğuk bir çatıda, üzerine mesnetten en fazla 1,0 metre uzaklıkta dikme oturtulan ve eğilmeye çalışan kiriştir. Bırakma kirişi bir makasın öğesi değildir.

Tek Yüzeyli Çatı

Yüzeyi tek bir eğik düzlemden oluşan çatı şeklidir.

Beşik Örtüsü Çatı

İki eğik düzlemin bir mahyada ara kesit olarak kesiştikleri çatı biçimidir. Mahya, genelde yatay olur. Çatı, mahyaya dik doğrultuda iki kalkan duvarı ile sonuçlanır.

Kırma Çatı

Kare ya da dikdörtgen planlı bir binada, aynı eğimde dört eğik çatı yüzeyinden oluşan bu çatı yüzeylerinin birbiri ile 45 derecelik açılarla kesiştiği, çepeçevre olukları aynı kotta olan çatı şeklidir.

Mansard Çatı

Kırma çatı benzeri ancak, her çatı yüzeyi farklı eğimde iki ayrı yüzeyden oluşan ve böylece çatı arasını kullanma olanağı sağlayan çatı şeklidir.

Tonoz Çatı

Yarık, yan silindir biçimli bir kemerin ötelenmesi ile elde edilen çatı biçimidir.

Kubbe Çatı

Dörtte bir dairenin düşey yarı çap etrafında 360 derece döndürülmesi ile oluşan yarım küre biçimli çatı şeklidir.

Şed Çatı

Testere dişi şeklinde düşey ve eğik yüzeylerin yatay ara kesitler yaparak oluşturduğu çatı şeklidir. Büyük alanların ışık sağlanarak örtülmesinde (fabrika, hangar vb.) kullanılır.

Külah Çatı

Silindir, kare ve çokgen prizma biçimindeki kule ve minarelerin çatı şeklidir.